Ubuntu en mindfulness

In Filosofiemagazine (januari 2018) las ik een interessant artikel over Ubuntu. Het woord ‘ubuntu’ is een belangrijk concept in de Afrikaanse traditie. Nelson Mandela, een man die ik bewonder, verwoordde het als ‘het diepe Afrikaanse besef dat we slechts mens zijn via de humaniteit van andere mensen.’ Hij zei erbij: “het Westen kan er nog flink wat van leren”. En ik geloof dat dat waar is.

Mogobe Ramose, hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Zuid-Afrika in Pretoria, schreef er een boek over. Vanuit ubuntu is het bestaan een voortdurende stroom waarin alles steeds een balans zoekt. En waarin je pas werkelijk mens wordt door de verbindingen met de mensen om je heen. Typisch voor ubuntu is: door open te staan voor anderen is het mogelijk samen tot verandering te komen.

Het besef van een fundamentele medemenselijkheid, eigen aan ubuntu, vind ik ook terug in de mindfulness-traditie (die wortels heeft in het boeddhisme). In de woorden van Ramose klinkt het als: ‘Mens zijn is je menselijkheid bevestigen door de menselijkheid van anderen te erkennen en op grond daarvan menselijke relaties met anderen aangaan.’ In de mindfulness-traditie wordt gesproken over gedeelde menselijkheid. Het komt op hetzelfde neer: het gaat erom te erkennen dat de ander, net als jij, af en toe bang is, boos, verdrietig, blij, enthousiast, onzeker, euforisch, wanhopig,… is. Als je op grond van die gedeelde menselijkheid relaties aangaat met anderen, schep je ruimte voor gelijkwaardigheid en verbondenheid.

Het woord ‘compassie’ uit het boeddhisme sluit daar mooi op aan. Compassie wil niet zeggen ‘medelijden’, maar wel ‘mededogen’. Vanuit het besef van een gedeelde menselijkheid ontstaat mededogen met de ander. Phema Chödrön, een boeddhistische non, verwoordt het heel mooi: “Compassie is niet een relatie tussen genezer en gewonde. Het is een relatie tussen gelijken. Pas als we onze eigen duisternis goed kennen, kunnen we er zijn in de duisternis van de ander.”

Om terug te komen op ubuntu: in deze traditie staat de mens in levendige verbinding met zijn omgeving, de natuur en de kosmos. Volgens ubuntu zijn individu en collectief twee handen op één buik. Door als individu de connectie aan te gaan met je omgeving wordt je eigen identiteit bevestigd en bekrachtigd. Gesprekken, ervaringen en uitwisseling van gedachten zijn wat ons vormt. Om die reden zijn anderen cruciaal voor onze persoonlijkheid. En met onze persoonlijkheid begeven we ons weer in de gemeenschap. Individu en collectief zijn dus interactief, tot in de kern met elkaar verbonden.

Ik lees er ook in dat persoonlijke groei en maatschappijverandering hand in hand gaan. Het ene kan niet zonder het andere; al vraag ik me af of er eigenlijk wel sprake is van persoonlijke groei in ubuntu. Misschien is het woord ‘groei’, zowel op persoonlijk als op economisch vlak, wel een typisch westerse gedachte. Om er meer over te weten te komen, staat het boek ‘Ubuntu’ alvast op mijn verlanglijstje.

 

Advertenties

Gepubliceerd door

praktijkdeberg

Ik ben Aline. Ik ben klinisch psycholoog en mindfulnesstrainer. Daarnaast ben ik ervaringsdeskundige op het gebied van hooggevoeligheid en chronische pijn. Deze blog is een aanvulling op de website van mijn praktijk: http://www.praktijkdeberg.be/ Je kan hier berichten lezen over het omgaan met chronische ziekte, over hooggevoeligheid, mindfulness (meditatie, boeddhisme) en zingeving. Veel leesplezier!!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s